Devet talasa dezinformacija o pandemiji

Više naučne pismenosti je jedan od “lijekova” za širenje dezinformacija, a sredstva za postizanje tog cilja su projekti naučne pismenosti u kombinaciji sa fact-checking projektima kao “antibiotikom” za dezinformacije, rečeno je na drugom panelu konferencije Evropske unije i Zapadnog Balkana: “Medijska pismenosti i borba protiv dezinformacija u vrijeme pandemije”.

Konferenciju su zajednički organizovali Udruženje iz BiH Zašto ne ispred SEE Check mreže, Asocijacija srednjoškolaca u BiH i Evropska unija, a u okviru projekta “Ne klikam u prazno”  kojeg finansira EU u cilju osnaživanja medijske pismenosti mladih. U okviru konferencije održane su tri panel diskusije, organizovane online iz tri grada (Brisela, Sarajeva i Banja Luke) o temama koje se tiču medijske pismenosti, provjere činjenica i dezinformacija sa fokusom na pandemiju u ovoj oblasti.

Panel održan u Sarajevu moderirala je Tijana Cvjetićanin, iz organizacije “Zašto ne”. Na panelu su učešće uzeli gosti u sarajevskom studiju – naučna novinarka Jelena Kalinić i ekspert za telekomunikacije Aleksandar Mastilović. Video linkom su se priključili Cristina Tardguila iz međunarodne mreže fact-checking organizacija IFCN; Jelena Vlasić, novinarka Raskrikavanja (Srbija), Ana Brakus, novinarka Faktografa (Hrvatska) i Milka Smilevska, novinarka mreže Al Jazeera Balkans.
Jelena Kalinić je istakla antivancinacijski pokret kao preteču ostalih izvora dezinformacija u regionu. “Taj pokret je u središtu svih antinaučnih pokreta” rekla je i dodala kako su društva u regionu krhke demokratije u kojima nepovjerenje prema institucijama odgovara širenju dezinformacija.

Povećanje naučne pismenosti je jedan od “lijekova”, ali to ne dolazi za pola godine. Treba finansirati projekte naučne pismenosti i fact-checking projekte kao “antibiotik” za dezinformacije” rekla je Kalinić. 

Cristina Tardguila je dala pregled devet valova dezinformacija koje su se širile od početka COVID-19 pandemije do danas. Prema njenim riječima, 99 organizacija iz najmanje 77 zemalja je raskrinkalo preko 9.000 dezinformacija tokom pandemije, i to na 40-ak jezika. 

Jezik više nije barijera. Iste dezinformacije putuju svijetom brzo” rekla je.

Jelena Vasić se osvrnula na regionalnu mrežu sedam fact-checking organizacija, SEE Check. Iako je mreža uspostavljena prije pandemije, prava važnost takve saradnje uočena je s prvim talasima dezinformacija tokom pandemije. 

Istovjetni dezinformativni narativi se prepliću u zemljama regiona, budući da su jezičke razlike male, te je važno imati lokalne fact-checkere koji imaju pristup izvorima i bolje poznaju situaciju, kako bi se isti narativ raskrinkao i u drugim zemljama.

Ana Brakus je primijetila kako postoji nedostatak kvalitetnih i tačnih informacija i kako ljudi traže informacije od zvaničnih izvora – institucija – kojima baš i ne vjeruju. Govorila je o partnerstvu njene organizacije sa Facebookom, kojem su nedavno pristupile i druge fact-checking organizacije u regionu. 

Kao dobre strane partnerstva je istakla činjenicu da fact-checkeri imaju direktan kontakt sa korisnicima Facebooka koji dijele dezinformacija, kao i rast praćenja objavljenih sadržaja. Kao lošu stranu je istakla prijetnje i proganjanja kojima su fact-checkeri izloženi od strane korisnika čiji su sadržaji označeni kao dezinformativan na toj društvenoj mreži.

Brakus je govorila i o još jednom problemu – neodlučnosti stručnjaka da se upuste u rasprave s osobama koje koriste svoj akademski autoritet da šire antinaučne narative, pogotovo tokom pandemije. Fact-checkerima nedostaje takvih sagovornika, kako bi se lakše suprotstavili talasu dezinformacija. 

Snimak cijele sesije dostupan je na linku ispod:

Poziv za online radionice radionice “Digitalna zaštita i sigurnost”

Udruženje građana i građanki “Zašto Ne” organizira edukacije na temu “Medijska pismenost” u sklopu regionalnog projekta...

Amra Hasanović

Poziv za project-based edukacijski program “Digitalna zaštita i sigurnost”

Udruženje građana i građanki “Zašto Ne” organizira edukacije na temu “Medijska pismenost” u sklopu regionalnog projekta koji je podržan od TechSoup Europe. Project-based edukacijski program...

Amra Hasanović

Monitoring Istinomjera: Vijeće ministara BiH ispunilo samo jedno obećanje za godinu dana mandata

Tokom prve godine svog mandata, Vijeće ministara BiH ispunilo je tek jedno od 198 obećanja partija koje su ga formirale, dok su provođene aktivnosti na ispunjavanju oko trećine datih obećanja. U...

Dalio Sijah